Advertisements

Vrima e zezë supermassive ma e Largët e gjetur ndonjëherë e cila na e zbulon universin e hershëm

Quasarët janë vrima të zeza supermassive në qendër të galaktikave që konsumojnë në mënyrë aktive gaz dhe pluhur. Ndërsa masa bie në vrimë të zezë, ajo formon një disk ngjitës rreth vrimës së zezë dhe currilave të materies që dalin nga vrima e zezë. Këto karakteristika i bëjnë quasarët disa nga objektet më të shkëlqyera në univers. Dhe tani, shkencëtarët kanë zbuluar vrima më të largëta supermassive të vërejtur ndonjëherë, e cila është brenda një kuazari. Gjetjet do të publikohen në revistën Nature.

Aspekti më interesant i kësaj vrime të zezë supermasive është mosha e saj – është 13 miliardë vite dritë larg, të cilat shkencëtarët i përcaktuan nëpërmjet redshift. Kjo do të thotë se, duke shikuar këtë objekt, ne po shohim universin, pasi ajo ishte vetëm qindra miliona vjet pas Big Bang. Është një paraqitje e shkurtër në atë që ishte universi më i hershëm. Është veçanërisht interesante sepse pjesa më e madhe e hidrogjenit në kuazar duket të jetë neutral, më tepër se jonizues. Pas grimcave energjike nga Big Bang i ftohur, ato formuan hidrogjen neutral. Universi gjatë kësaj periudhe ishte i errët, por pasi yje dhe galaktika u formuan, hidrogjeni ishte i jonizuar. Kjo do të thotë se shumica e materies në kuazar mund të jetë nga një kohë që nuk dimë shumë, gjatë së cilës universi ishte i errët.

Përveç kësaj, madhësia e vrimës së zezë është një mister në vetvete: masa e saj është 800 milionë herë më e madhe se dielli ynë. “Mbledhja e gjithë kësaj mase në më pak se 690 milionë vjet është një sfidë e madhe për teoritë e rritjes së vrimave supermassive”, thotë Eduardo Bañados nga Instituti Carnegie për Shkencën, i cili udhëhoqi ekipin e astronomëve që bënë zbulimin. Kjo do të thotë se universi i hershëm gjasme ishte i favorshëm për formimin e shpejtë të vrimave të zeza supermassive; universi ynë i tanishëm nuk është, dhe vrimat e zeza në përgjithësi janë shumë më të vogla.

Ka vetëm 20-100 Quasarë që janë aq të ndritshëm dhe të largët sa ky objekt i zbuluar rishtazi në qiellin e Tokës, kështu që zbulimi i kësaj vrime të zezë supermassive është një punë mjaft e madhe. Ndërsa ndërtohen më shumë teleskopë gjigandë, ne do të mund të gjejmë më shumë nga këto objekte, por kjo vrimë e zezë supermasive specifike na jep një pasqyrë unike në gjendjen e universit të hershëm, pasi ekzistonte menjëherë pas Big Bengut.

Advertisements
x Shield Logo
This Site Is Protected By
The Shield →
%d bloggers like this: