Advertisements

Bardhët e Ilirisë dhe tallagani i tyre

shkruan Fahri Xharra

Bardaicus/ Bardai fisi ilir, emëruar sipas Bardhajve, bardhaikë ! “Llabania” është elementi i vetëm prej veshjeve ilire, të cilin e gjejmë të përmendur nga autorët e antikitetit. Autorët romakë J. Capitolin, T. Pollio and Martial, flasin për “cucullus Bardaicus”, një kapuç që i atribuohet fisit ilir Bardai.( Bardhakët ) ( shënime nga “ Dodona Pellazge )
Pra cilët ishin Bardhakët? , një fis ilir pak i njohur por të mbetur në histori me karakteristikat e tyre të veshjeve dhe mbathjeve . Ishin skllevër në Perandorinë romake , por përkundër atyre pak shënimeve për ta neve na krijojnë një lidhshmëri , vazhdimësi apo vijimësi të sigurt me Ilirët. Bardhët pra , përveç që ishin të bardhë me lëkurë e me flokë emrin e morën si fis Bardhaj , që shënimet greke dhe romake pak i komentojnë.

Mua më këtë rast m`u deshtë vetëm fjala , emri ilir dhe tani shqip Bradhok, Bardhak si dhe mbiemri që sot përdorët në të folmen tonë gjithmonë iliro-shqipe : “ i, e, të bardhë.”
Nga librat që ekzistojnë nëpër Europë , shihet se ata ishin .Ja , një epitet Bardaicus , i cili rrjedhë nga një fis ilir i njohur për shprehitë e tyre “ të ashpra dhe grabitqare “ Mariusi e kishte një roje trupi nga skllevërit ilir të quajtur “ Bardiaei “

Gaja Marius ((lat. Gaius Marius, 157. paraKr- 86 para Kr ) ishte i njohur për reformat e tija ushtarake në Perandorinë Romake dhe ushtarët e tij ishin edhe bardhajt pra “ Bardhakët “.

Shkojmë më tutje

Ja edhe një shpjegim në gjermanisht , për i rëndësishem që flitet për Bardhakët , fis ilir : “Bardocucullus, eine besondere Art Kapuze (cucullus, s. d.), wahrscheinlich so genannt, weil von dem illyrischen Volke der Bardaei zu den Römern gekommen; daher auch cuculli Bardaici, Hist. Aug. Pert. 8, 3, cuculli Liburnici Mart. XIV 139; doch werden auch in Gallien vermutlich in gleicher Form fabrizierte Kapuzen B. genannt, Mart. I 53, 5. XIV 139. Wie sich der B. von anderen cuculli unterschied, ist unbekannt. Blümner Gewerbl. Thätigkeit 143, 5. S. auch Bardi.”
Ja edhe një shkrim tjetër për Bardhakët , po ashtu ne gjermanisht , i cili e vërteton fjalën e sotme shqipe “Bardhak , Bardhok , Bardhaj : ” Der Bardaicus calceus bei Iuvenal XVI 13f. wird vom Scholiasten ebenfalls als gallisch gedeutet: centurio, qui quasi inter illos milites militavit habentis stationem apud Bardos. Est autem gens Galliae (aus Festus?), von andern dagegen auf die illyrischen Vardaei (Bardaei) bezogen; vgl. Hist. Aug. Pertinax 8, 3 cuculli Bardaici (offenbar = bardocuculli). Der Mannsname Bardus kommt mehrfach auf Inschriften vor (Holder s. v.). Davon wahrscheinlich abgeleitet der Ortsname Bardomagus (s. d.). Über die B. handelt d’ Arbois de Jubainville a. O. I 51–81.”
Po Tallagani i bardhakëve ? “ janë tri lloje palltosh ; Tallaganja. Llabanja dhe Sharku
( këto dy fundit përdoren edhe sot nga barinjtë e Laberisë ; kurse tallaganja ( tallagani ) përdorej si veshje dimërore e burrave në luftë dhe në paqe ( nga Arben Labi)

fotot e tallaganit nga Naim Flamuri

Loading...
Advertisements

Comments are closed.

%d bloggers like this:

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close