Ultimate magazine theme for WordPress.

Zbulimi senzacional : Roma ishte koloni sarde

Shkruar nga: Fahri Xharra dhe Nusha Zhuba Hida


Zërat që shkrimet e para të gjetura në Italinë e sotme ishin latine, përditë e më shumë po e marrin të vërtetë se ato ishin nga vendoret që flitshin njëren nga gjuhët pallazgjike e të cila ( shkrime ) mund të lexohen veteëm gjuhën tonë shqipe
Duke shetitur nëpër tituj , bindesh se të menduarit e deri tashëm se latinishtja ishte gjuhë e gjallë, ishte një iluzion i cili e mbushi literaturën botërore gati 2000 vjet. Por e vërteta flet ndryshe. Fahri Xharra në librin e tij “ Roma fliste shqip” në faqen 14 , e ka postuar një shkrim , të cilin e kishte gjetur një arkeolog gjerman, Heinrsch Dressel me 1880 në Romë ku thuhet se ky ishte shkrimi parë latin i shek 7-5 BC., dhe mendohej që ishte një shkrim spiral i sabinëve ( në faqen 356 , të këtij libri lelexoje historinë e Sabinëve)

Në Sardiniapost.it këto ditë e lexojmë shkrimin : “ Teoria revolucionare linguistike “Vazija e Duenos është e shkruar në gjuhën sarde dhe latine . ( në librin “ Roma fliste shqip” në faqen 211 mund të lexoni për Sardet dhe Sardenjën ) La teoria rivoluzionaria di un linguista: “Il vaso di Dueno è in sardo, non latino” (dueno-e-in-sardo-non-latino/
https://www.sardiniapost.it/culture/la-teoria-rivoluzionaria-di-un-linguista-il-vaso-di dueno-e-in-sardo-non-latino/ )

Vazoja e Duenos, me shkrimin e parë. Cilin? Jo.latin.

Sa për fillim të këtij shkrimi të themi se a ishte i shkruan në gjuhën e Sabinëve apo të sardëve kjo është pak e rëendesishme se të dy këta popuj ishin me rrjedhë pellazgjike dhe lexohen vetm me gjuhen shqipe. Gadishulli i Apenineve fliste shqip.
Studiuesi sardinian është një mbështetës i teorisë revolucionare, sipas së cilës latinishtja rrjedh nga gjuha antike që flitet në ishull. “Sardenja ka qenë gjuhë ndërkombëtare e Mesdheut për vite me radhë – shpjegon ai -. Në vitin 600 para Krishtit ne jemi në një fazë të rënies së civilizimit Nuragic, por ndikimi i gjuhës është ende shumë i fortë. Latinishtja që do të përdoret më pas do të ndërtohet në bazë të Sardenjës, gjuha në të cilën do të zbatohen edhe rastet greke. Askush nuk e ka vërejtur atë për dy mijë vjet, sepse askush nuk është përqendruar në studimin krahasues midis latinishtes dhe sardishtes ”.

Universiteti i Cagliarit, ka botuar një libër me titull “Vazoja e Dueno” ku ai shpjegon teorinë e tij me detaje teknike nga pikëpamja gjuhësore, siç është mos-pajtimi i rasteve në analizën e tekstit: “èshtë prodhuar më parë se Romakët te cilet e shndërruan gjuhën e tyre Sarde-Latine në ‘Latinishten e zakonshme’ duke futur ‘rastet’ Greke në morfemat nominale “, shpjegon ai për Ansa. Me rileximin e tekstit të bërë nga gjuhëtari sardinian, ndryshon kuptimi i tekstit, i cili është analizuar gjithmonë me shumë vështirësi, sepse është shkruar rreth tre enëve që përbëjnë vazon, pa hapësira dhe pikësime. Për Porcheddu struktura e fjalive është ajo e Sardenjës aktuale, e cila del në emra vetëm me gjininë dhe numrin, pa ‘rastet’ me origjinë greke “: kjo frazë e pranishme në mbishkrim do të kishte kuptim vetëm nëse përkthehej si ajo mënyra e brohoritjeve itineze sardeze.
“Studiuesi italian nga Sardenja Dr. B. Mele, ndertoi fjalorin e parë te gjuhës së vjetër sarde-shqip-anglisht. Autorët vërtetojnë se gjuha e sardëve të lashtë është gjuha pellazge / ilire / shqipe, që përbën një arritje të mjaftueshme për të bërë një gjuhë bashkëkohore. Ndërtimi i fjalorit te parë Sardinian-shqip-anglisht, përfaqëson një punë kolosale të autorit me rëndësi të madhe historike dhe gjuhësore. Më parë profesori nga Sardenja A. Aredu ka zbuluar se qytetërimi lashtë i Sardenjës është me origjinë pellazgo-ilire. Kështu që dy studiuesit përputhen, sepse sardet e lashtë ose banorët më të hershëm të ishullit të Sardenjës, kanë gjuhë të huaj pellazge / shqipe. e sardo”, sottolinea • Barras – barrasha – equo, uguale. Bashka – bashca – assieme.Kaloj – cola – passa.Kekj – cece, cecinu –cattivo. Kokje – cocu, cocinu – rosso. Lutem: ju lutem – lushcapo – prego. Ma – manne, mannu – più. Il I avverbio il secondo aggettivo.Madh – medha – grande. Indeclinabile al singolare.Mbare – imbare – bene. Avverbio.Mbare – imbaru – buono. Aggettivo. Mendim – miduine – pensiero. Mire – mira a – buono, bene. Avverbio. Mire – mira – buono, bene. Aggettivo. Fala me nderes: falaminderit – fallegamindra o fallega e ondra – Grazie. Indra significa onore. Pa – ba – senza.

Ky fjalor tregon më së miri lidhjen qëe ka gjuha e vjetër Sarde me atë shqiptare.
(• Alberto Areddu – Le origini albanesi della civiltà in Sardegna – Autorinediti. Angelo Leotti – L’Albanese Parlato (Ghego) – Cenni Grammaticali e Vocabolario – Hoepli – Milano, 1916. Paola Guerra e Alberto Spagnoli – Albanese Compatto – Zanichelli.)

Duke i ndare shkronjat e shkruara tek Vazosja e Duenos ,ne kete menyre kemi kette shkrim
Iove sat deiv osqoi med mi tat neit Ed e ndo cos misvir co zi Ed
Ast eD noi si opet oi te si ai pac a ri vo is
Due nos med fe ce den ma nom ei nom due noi ne med maros tat od

Në shqipen e sotit : Iove -Zoti sat-Sot dei-Perendite iv- ju osqoi- oskoi med-medet mi- (per me italiano ) mua tat –jot, ty neit-qendrove ed- Ed e – e ndo cos – ndo kush misvir- mizuir co-ke si – zi Ed
Ast – asht ed-Ed noi-nai si –zi opet-perseri oi –ai te-the si –zi ai-ai pa- pa-shikoj a –eshte ri – i ri jo-jo is-ish
Due-dy nos-nesh med – medet fe-the ce-qe den-dhen ma -a nom-nam ei nom-nam due –dy noi-nesh ne-na med –medet maros –maraku tat -jot Od

Autorët në bashkëpunim

Prof. Fahri Xharra – Kosovë
Nusha Zhuba Hida- Doktore në Teori e Kërkim Social.- Romë

Nesër pjesa e dytë

 

 

 

Comments are closed.

%d bloggers like this:

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close