Seneka: Jeta është e shkurtër nëse nuk e jeton.

Oratori dhe filozofi Lucius Annaeus Seneca (4 pes-65) është një rast unik në historinë e filozofisë. Jeta e tij, veprat e tij, vdekja e tij përplasen me njëra-tjetrën duke krijuar një personalitet të diskutueshëm të një filozofi. Ishte një nga filozofët më të pasur, pasi, pavarësisht se ishte Stoik, fitoi pasuri (300 milionë sesterces nga interesi i huave në Itali dhe provincat e Perandorisë Romake), duke përfituar nga pozicioni i tij në oborrin e perandorit Neron, i të cilit ishte mësues dhe këshilltar. Por Neron nuk ishte vetëm nxënësi, por edhe vrasësi i tij. Në vitin 65 urdhëroi vdekjen e Senekës, në të njëjtën kohë duke i dhënë zgjedhjen për të kryer vetëvrasje, të cilën filozofi ndoqi.
Sidoqoftë, shkrimet e tij janë padyshim tekste filozofike të denja për një orator i cili do të mbetej në histori si një nga filozofët më të rëndësishëm stoikë, midis perandorit Marcus Aurelius dhe skllavit Epiktito. Eseja e tij morale “Rreth Shkurtësinë së Jetës” (De Brevitate Vitae), një letër drejtuar vjehrrit të tij Paulinus, është një nga veprat e tij më të njohura në të cilën me retorikën e tij estetike nxit lexuesin e kohës së Neronit (por edhe të sotëm) të vlerësojë kohën e tij:
“Mos harroni dhe meditoni, sa herë që keni pasur një plan specifik në jetën tuaj, sa pak ditë keni kaluar ashtu siç i kishit planifikuar, sa herë keni qenë vërtet të disponueshëm për veten tuaj, kur fytyra juaj kishte shprehjen e saj natyrale, kur mendja juaj ishte e patrazuar, çfarë pune keni përfunduar në një jetë kaq të gjatë, sa ishin ata që morën një pjesë të jetës suaj kur nuk dinit ende se çfarë keni humbur, sa pjesë të jetës tuaj keni kaluar në trishtim të pakuptimtë, në gëzim të pamend, në dëshirë të pangopur, në biseda konvencionale dhe, në fund, sa pak pjesë e vetes tuaj ju ka mbetur; dhe atëherë do të kuptoni se po vdisni shumë më përpara orës tuaj.” (Seneka, Për Shkurtësinë e Jetës, III)
Gjëja më e vlefshme që ka dikush është koha e tij. Seneka vendos kohën para nesh dhe na nxit ta kapim para se të jetë tepër vonë. Koha jonë është jeta jonë. E megjithatë, sa prej nesh, që nga koha e Senekës e deri më sot, nuk e konsiderojmë të mirëqenë? Por, ndërsa humbasim kohën, ne shkurtojmë jetën tonë. Kjo është një vetëdije që vjen me plakjen, kur është tepër vonë. Pse ndodh kjo? Seneka na drejtohet të gjithëve:
“Dhe cili është shkaku i këtij fenomeni? Arsyeja është se jetoni sikur do të jetonit përgjithmonë, pa menduar kurrë se sa të brishtë jeni dhe pa parë kurrë se sa kohë nga jeta juaj ka humbur tashmë.
“Shpërdoroni kohën tuaj sikur ta tërhiqni nga një trashëgimi e plotë dhe e bollshme, dhe e gjithë kjo kur dita që i jepni një personi ose një gjëje mund të jetë dita e fundit e jetës tuaj.” (III)
Memento Mori. Mos harroni se do të vdisni. Kujtesa stoike e vdekshmërisë sonë është e vetmja që na kujton se duhet të jetojmë çdo ditë. Sepse çdo ditë është e çmuar, jo vetëm e fundit. E kuptojmë jetën me vdekjen.
“Sa vonë është të fillojmë të jetojmë vetëm atëherë kur jeta jonë pothuajse ka mbaruar!” (III)
Njerëzit, arrogantë ndaj kohës, mendojnë se do të jetojnë përgjithmonë dhe presin ditët të kalojnë, gjithmonë duke planifikuar të nesërmen ose duke kujtuar të djeshmen. Por jeta është tani.
Duke i dhënë vlerë kohës sonë, i japim vlerë jetës sonë. Dhe pushon së qeni e shkurtër.*/K.E

Comments are closed.

%d bloggers like this:

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close